Üç parça: ERP’nin yanındaki uygulama, bulut sunucusu, özel entegratör
Konnektörün nasıl çalıştığını anlamanın en kısa yolu, hangi işin hangi makinede yapıldığını bilmektir.
| Parça | Nerede çalışır | Üstlendiği iş |
|---|---|---|
| Konnektör uygulaması | ERP’nin SQL Server’ına erişen bir Windows bilgisayarı ya da sunucu | ERP’yi okur, numarayı geri yazar, gelen faturayı cari ve stok kartlarıyla eşleştirir, alış faturasını ERP’ye yazar |
| Bulut sunucusu | Türkiye’deki veri merkezi | UBL-TR belgesini üretir ve doğrular, entegratörle konuşur, eşleştirme kurallarını ve firma ayarlarını saklar, yönetim panelini sunar |
| Özel entegratör | GİB’den izinli entegratörün altyapısı | Belge numarasını verir, belgeyi GİB’e ve alıcıya iletir, gelen belgeleri teslim alır |
İki sonucu var. Birincisi: cari, stok, hizmet ve masraf kartlarınız ERP’nizin yanındaki bilgisayardan çıkmaz, eşleştirme orada çalışır. İkincisi: belge biçimlendirmesi bulutta yapıldığından, GİB’in bir şema değişikliği için her bilgisayara ayrı güncelleme kurmanız gerekmez. Verinin hangi parçada ne kadar tutulduğu güvenlik sayfasında tablo halinde yer alır.
Satış belgesi: ERP kaydından GİB numarasına
Satış faturasını, iade faturasını ya da müstahsil makbuzunu ERP’deki alışık olduğunuz ekranda kaydedersiniz. Kayıt anından sonrası şöyle ilerler:
- Konnektör kaydı bulur. ERP veritabanı taranır ve gönderilmemiş belgeler giden listesine düşer. Bu okuma yalnız üretici tarafından imzalanmış, parametreli sorgularla yapılır.
- Türe karar verilir. Alıcının VKN’si GİB kayıtlı kullanıcı listesinde sorgulanır. Listede varsa e-Fatura, yoksa e-Arşiv Fatura hazırlanır. ERP’de bir tür seçilmişse yalnız ipucu sayılır; sorgu sonucuyla çelişirse belge bekletilmez, uyarı gösterilir.
- ETTN belge yola çıkmadan sabitlenir. Belge önce bulut sunucusuna kaydedilir. ETTN, ERP kaydının değişmeyen iç kimliğinden türetildiği için aynı kayıt kaç kez okunursa okunsun aynı değer çıkar.
- UBL-TR üretilir ve doğrulanır. Sunucu belgeyi UBL-TR’ye çevirir, GİB’in XSD şemasına ve şematron kurallarına göre denetler. Kurala uymayan belge entegratöre gitmez; ne olduğu, neden olduğu ve nasıl düzeltileceği listede yazar.
- Entegratör numarayı verir, belge GİB’e gider. Belge, firmanıza tanımlanmış entegratör hesabına gönderilir; sonucu her dakika entegratöre sorulur.
- Numara ve ETTN ERP’ye döner. Gönderim sunucuda başarılı olarak kaydedildikten sonra e-belge numarası ve “gönderildi” işareti, kurulumda seçtiğiniz alana yazılır.
Geri yazma koşulludur: hedef alan boşsa ya da beklenen değeri taşıyorsa yazılır, elle doldurulmuş bir alanın üzerine yazılmaz. Kurulumda başka bir alan da seçilebilir; hazır gelen hedefler şunlardır:
| ERP | e-Belge numarası | “Gönderildi” işareti |
|---|---|---|
| Logo Tiger 3 ve Logo GO 3 | FICHENO |
SPECODE |
| Mikro | cha_belge_no |
cha_aciklama |
| Zirve | GIBEVRAKNO |
DURUMKODU |
| ETA | FATFISEVRAKNO1 |
FATFISACIKLAMA3 |
e-Fatura ve e-Arşiv’in yanında Mikro’dan e-SMM, Mikro ve Zirve’den e-Müstahsil makbuzu da aynı listeden gönderilir. Toplu gönderimde hatalı bir belge sırayı durdurmaz; diğerleri yoluna devam eder, hatalı olan listede ayrı bekler. Diğer ERP’lerde hangi belgelerin okunduğu entegrasyon listesinde ERP bazında yazılıdır.
Aynı belgenin ikinci kez gitmesine karşı önlemler
Birden fazla kişinin fatura kestiği ofislerde en büyük risk, aynı faturanın müşteriye iki kez ulaşmasıdır. Her senaryo için ayrı bir önlem çalışır:
| Durum | Konnektörün davranışı |
|---|---|
| İki bilgisayar aynı belgeyi aynı anda göndermeye çalışır | Gönderimden önce sunucudan kısa ömürlü kilit alınır; ikinci bilgisayar belgenin hangi makinede işlendiğini görür |
| Ağ bağlantısı gönderim sırasında kopar | Belge “sonuç belirsiz” olur, aynı ETTN ile entegratöre sorulur; bu sırada yeniden gönderim kapalıdır |
| Biri ERP’deki “gönderildi” işaretini siler | Tekillik sunucudaki kayıtla tutulur; işaret silinse de belge yeniden gitmez |
| Alıcısı, tarihi, tutarı ve numarası aynı ikinci bir kayıt açılır | “Olası mükerrer” olarak ayrılır, onay bekler; servis modu bu belgeleri atlar |
| ERP yedekten dönülür ya da dönem kopyalanır | Kayıt kimliklerindeki çakışma yakalanır, otomatik gönderim durdurulur |
| Gönderilmiş belge ERP’de değiştirilir | “Gönderildikten sonra değiştirildi” uyarısı çıkar, belge yeniden gönderilmez |
| Entegratör değiştirildi, yeni numara önceki sistemin son numarasıyla çakışır | Belge “Dikkat gerektiren” listesine düşer; uyarı yeniden göndermemenizi ve numara sayacı için entegratörle görüşmenizi söyler |
| GİB numarası ERP kaydına yazılamaz (yetki, kilit, silinmiş kayıt) | Belge “tamamlandı” görünmez; “ERP’ye geri yazılamadı” uyarısıyla “Dikkat gerektiren” listesinde kalır, yazma yeniden denenir |
Entegratör değiştirirken numaranın kaldığı yerden sürmesi için kurulumdaki ön kontrol, ERP’deki belgelerden önceki sistemin seri ve yıl başına son GİB numarasını raporlar. Bu numara panelde “Seri numarası devamı” ayarına girilir; aynı seriyle devam etmeyecekseniz yeni bir seri öneki kullanırsınız.
Gelen tarafta da aynı ilke geçerlidir: bir tedarikçi faturası ERP’ye yalnız bir kez alış faturası olarak yazılır. ERP veritabanındaki NEO_IMPORT_LOG tablosu her ETTN’yi bir kez kabul eder; tedarikçi VKN’si, belge numarası ve tarih de birlikte denetlenir.
Tedarikçi faturası: gelen kutusundan alış faturasına
Gelen e-faturalar entegratörden on dakikada bir çekilir. UBL dosyası bulut sunucusunda okunur hale getirilir, eşleştirme ise ERP’nin yanındaki bilgisayarda yapılır. Bu akış Logo Tiger 3, Logo GO 3, Mikro, Zirve, ETA, Akınsoft Wolvox (SQL Server 2012 ve sonrası) ve Atiker için hazırdır. Gelen e-Arşiv, e-SMM ve e-Müstahsil belgeleri bu akışa girmez.
Cari, VKN ile bulunur
Konnektör cari koduna değil tedarikçinin VKN’sine bakar. Tek kart bulunursa seçilir, birden fazla kart çıkarsa liste açılır, hiç kart yoksa unvan benzerliğine göre aday gösterilir. TL ve döviz carisi gibi aynı VKN’ye bağlı birden çok kart varsa hangi kartın seçileceği döviz cinsi, PK etiketi veya fatura profili ölçüt alınarak tek seferde belirlenir. Alıcı VKN’si başka bir firmanıza aitse fatura aktarılmaz.
Satırlar yedi kaynaktan sırayla denenir
Her satır için önce sizin stok kodunuz, sonra GTIN/barkod, tedarikçinin ürün kodu, daha önce öğrenilmiş ad, tanımlı desen, geçmiş aktarımlar ve en son ad benzerliği denenir. Sonuç bir güven puanıyla gelir: 90 ve üzeri yeşil olup kendiliğinden eşleşir, 60–89 arası sarı olup onay ister, 60’ın altı kırmızıdır.
Öğrenilen kurallar bir sonraki faturada çalışır
Bir satırı bir karta bağladığınızda kuralın kapsamını seçersiniz: yalnız bu tedarikçi, tüm tedarikçiler, yalnız bu fatura ya da depo ve masraf merkezini de içeren gelişmiş kural. Örneğin tedarikçinin “ANTALYA DMTS” diye yazdığı kalemi “ÇERİ DOMATES” stok kartınızla bir kere eşlediyseniz aynı tedarikçinin sonraki faturasında bu satır yeşil gelir. Kural aynı firmadaki diğer bilgisayarlara en geç 60 saniyede ulaşır; yanlış kural faturanın üzerinden geri alınabilir.
Birim, miktar ve vergi çevrilir
C62, KGM, BX gibi UBL birim kodları ERP birimlerinize çevrilir. “1 koli = 24 adet” kuralı olan bir üründe 2 koli ERP’ye 48 adet olarak girer; birim fiyat yeniden hesaplanır, satır tutarı değişmez. Adındaki sayı tutmayan kartlar (80 GR ile 800 GR gibi) kendiliğinden eşleşmez. KDV, tevkifat, istisna, ÖTV ve ÖİV kodları ERP’nin vergi kodlarına eşlenir; tanınmayan kod satırı kırmızıya çevirir.
Toplam iki kez karşılaştırılır
Aktarımdan önce ERP’de oluşacak toplam, KDV oranı bazında e-faturayla karşılaştırılır. Belge dövizinde 0,05’e kadar fark ayrı bir yuvarlama satırıyla kapatılır; daha büyük farkta Aktar düğmesi kapalı kalır ve farkın kaynağı yazılır. Aktarımdan sonra ERP’ye yazılan toplam geri okunur; SQL ile yazılan ERP’lerde uyumsuzluk varsa işlem bütünüyle geri alınır.
Son adım onaylı aktarımdır
Fatura ERP’ye kullanıcının Aktar komutuyla yazılır. Bu komut tedarikçiye KABUL ya da RED göndermez; ticari faturanın yanıtı ayrı bir adımdır ve uygulamadan ya da yönetim panelinden verilir. Aktarılmış bir fatura sonradan iptal edilir ya da reddedilirse ERP kaydına dokunulmaz, belge kırmızı şeritle işaretlenir.
e-İrsaliye: sevk, taşıma bilgisi ve irsaliye yanıtı
Giden e-İrsaliye Logo Tiger 3, Logo GO 3, Mikro, Zirve, ETA, Codes, Cpm, Asist ve Efes sevk irsaliyelerinden üretilir. Akış faturadakiyle aynıdır, tek fark taşıma bilgisidir. Plaka ve şoför ya da taşıyıcı bilgisi sırasıyla ERP alanlarından, o irsaliye için girilen değerden ve firmanın varsayılanından alınır. Üçünde de yoksa irsaliye “Bilgi bekliyor” durumunda kalır ve gönderilmez. Alıcının yanıtı (kabul, kısmi kabul, red ya da henüz yanıt gelmedi) giden listesinde ayrı bir sütunda izlenir.
Gelen e-İrsaliye faturalardan ayrı bir kuyrukta gelir. Cari VKN ile bulunur, satırlar faturada öğrenilen kurallarla stok kartlarına bağlanır. İrsaliye yanıtı satır bazında verilir:
- 100 koli gelmiş, 4’ü hasarlıysa satıra red olarak 4 yazılır, kabul 96 olarak hesaplanır, gerekçe girilir.
- Bir satırda kabul ile redin toplamı gönderilen miktarı geçemez; reddedilen her miktar için gerekçe zorunludur.
- Red içeren yanıt ayrı bir kullanıcı yetkisi gerektirir ve gönderildikten sonra geri alınamaz.
Logo Tiger 3’te gelen irsaliye ayrıca satınalma irsaliyesi olarak aktarılabilir ve tedarikçinin faturası geldiğinde açık irsaliyelere bağlanarak işlenir.
e-Defter: yevmiye ön kontrolü ve son tarih takibi
Logo Tiger 3 ve Mikro kullanan firmalarda konnektör yevmiye kayıtlarını ERP’den okur, aktarmadan önce EB-100 ile EB-162 arasında kodlanmış kurallarla denetler. Madde numarasında boşluk, borç ve alacağı tutmayan fiş, seçilen ayın dışına düşen tarih ya da hesap planında olmayan hesap kodu, fiş numarasıyla birlikte listelenir. Hata varken dönem sunucuya yüklenmez; fişi ERP’de düzeltip dönemi yeniden okursunuz.
Yükleme anında yevmiye bir kez daha okunur ve sunucu aynı kuralları kendi tarafında yeniden çalıştırır. Dönem özeti onaylanmadan aktarım başlamaz. Defterin dosyaya dönüştürülmesi, imzalanması, beratın alınması ve GİB’e gönderim ise entegratörün altyapısında yürür. Onay almamış dönemler için hatırlatma, süre dolmadan 15, 7, 3 ve 1 gün önce e-posta ve uygulama bildirimi olarak gelir.
Birden çok firma ve yönetim paneli
Bir hesabın altında birden çok VKN ya da TCKN’li firma tanımlanır. Her firmanın belgeleri, kuralları, filtre senaryoları, numara alanları ve entegratör bağlantısı kendine aittir; bir firmada öğrenilen kural öbüründe kullanılmaz. Mali müşavir bürosu, holding ve tek firma aynı yapıyı kullanır.
Tarayıcıdan açılan yönetim panelinde şunlar yapılır:
- Giden belgeler “Dikkat gerektiren”, “Süreçte”, “Başarılı” gibi sekmelerde izlenir; her belgenin entegratöre yapılan denemeleri ve ERP’ye geri yazma durumu görünür.
- Seçilen belgeler dışa aktarılır: giden belgeler için satır başına detaylı Excel, UBL dosyalarının ZIP’i ya da en çok 1000 belgenin tek PDF’te birleştirilmiş hâli; gelen belgeler için Excel/CSV, detaylı Excel ve tek PDF.
- Gelen kutusundan ticari faturaya KABUL ya da RED verilir. ERP’ye aktarım ise kartların bulunduğu masaüstü uygulamasında yapılır.
- Kullanıcılara rol ve firma erişimi ayrı ayrı verilir; erişimi olmayan firmanın belgeleri o kullanıcıya görünmez.
- Konnektörün kurulu olduğu bilgisayarlar listelenir; el değiştiren bir makinenin kurulumu iptal edildiğinde dakikalar içinde kilitlenir.
- Her işlem kullanıcı, zaman ve sonuçla etkinlik kayıtlarına yazılır. Hata özeti her sabah saat 8’de e-postayla gönderilir ve yalnız adetleri içerir.
Tepsi mi servis mi: çalışma modları ve kurulum sırası
Tepsi modu uygulamayı bildirim alanında açık tutar ve kullanıcı oturumu açıkken çalışır. Belgeler listeden tek tek ya da toplu seçilerek gönderilir. Kurulumu yönetici yetkisi istemez.
Servis modu konnektörü bir Windows servisi olarak çalıştırır; kimse oturum açmamışken de ERP beş dakikada bir taranır. Hangi faturanın kendiliğinden gideceğini filtre senaryoları belirler: senaryo, firma bazında özel kod, işyeri ya da seri gibi ERP alanlarıyla tanımlanır ve yalnız “otomatik gönderim” işaretlenen senaryoya uyan faturalar gönderilir. Diğer senaryolara uyan faturalar listede kalır, onları elle gönderirsiniz. Faturanın e-Fatura mı e-Arşiv mi olacağı senaryodan değil, alıcının GİB kaydından çıkar. Sihirbaz senaryonun son 30 günde kaç belge yakalayacağını açmadan önce gösterir; otomatik gönderim varsayılan olarak kapalıdır. Kurulumu yönetici yetkisi ister.
Kurulum sihirbazı şu sırayı izler:
- Firmanın tanımlanması (unvan, VKN ya da TCKN, test veya canlı ortam)
- Entegratör hesabının bağlantı testi
- ERP SQL Server bağlantısı
NEO_önekli nesnelerin kurulması; script dışa aktarılıp veritabanı yöneticisine verilebilir- Numaranın ve “gönderildi” işaretinin yazılacağı alanın seçimi
- Filtre senaryosu ve 30 günlük önizleme
- Çalışma modunun seçimi: tepsi ya da servis
- Etkinleştirme: tarayıcıyla oturum açılır; tarayıcı bulunmayan sunucularda panelde oluşturulmuş tek kullanımlık bir kod girilir
Konnektör Windows 10 (1607 ve üstü), Windows 11 ve Windows Server 2016, 2019, 2022 üzerinde çalışır; ERP veritabanı için en az SQL Server 2008 R2 gerekir. ERP’niz Windows Server 2012 üzerindeyse konnektör desteklenen başka bir makineye kurulur ve SQL Server’a ağ üzerinden bağlanır. Logo kullanıcıları için ekran ekran anlatım kullanım kılavuzunda, takıldığınız bir adım için destek sayfasında.
Sık sorulanlar
ERP'de e-fatura modülü açık değilse konnektör çalışır mı?
Çalışır. Konnektör belgeleri ERP'nin SQL Server veritabanından kendisi okur; ERP'nin e-fatura modülüne ya da lisansına ihtiyaç duymaz. Belgenin e-Fatura mı e-Arşiv mi olacağı alıcının GİB kaydına göre belirlenir.
Gelen fatura ERP'ye kimse dokunmadan yazılır mı?
Hayır. Cari ve satır eşleştirmesi kendiliğinden hesaplanır, fakat alış faturasının ERP'ye yazılması her belgede kullanıcının Aktar komutuyla başlar. Benzerlikten gelen öneriler de onay verilmeden kabul edilmez.
Bağlantı gönderim sırasında koparsa fatura iki kez gider mi?
Gitmez. Belge 'sonuç belirsiz' durumuna alınır ve yeniden gönderilmeden önce aynı ETTN ile entegratöre durumu sorulur. Bu sorgu sonuçlanana kadar yeniden gönderme düğmesi kapalı kalır.
Tepsi modu ile servis modu arasında nasıl seçim yapmalıyım?
Faturaları göndermeden önce gözden geçiren ve bilgisayarda oturum açık çalışan ekipler için tepsi modu yeterlidir; kurulumu yönetici yetkisi istemez. Faturaların kimse oturum açmamışken de otomatik gönderim işaretli senaryoya göre gitmesini istiyorsanız servis modu gerekir; bu kurulum yönetici yetkisi ister.
İnternet bağlantısı kesilirse kesilmiş faturalar kaybolur mu?
Kaybolmaz. Gönderim bulut sunucusu üzerinden yapıldığı için internet gerekir; bekleyen belgeler yerel kuyrukta tutulur ve bağlantı dönünce işlenir. Sunucuya ulaşılamadığında uygulama son başarılı lisans doğrulamasından sonra 1 saat daha çalışır.